Een belangrijke taak van Boerderij & Erf AKV is de advisering en voorlichting aan boerderijbewoners.
Dit kan zijn op zowel technisch als op organisatorisch gebied.
Voorbeelden hiervan zijn:
- Beantwoorden van vragen over subsidies en het bemiddelen bij subsidieaanvragen.
Doorgaans is alleen subsidie mogelijk voor panden die rijksmonument of gemeentelijk monument zijn. - Het geven van adviezen over onderhoud, restauratie en bouwhistorie.
Deze adviezen zijn er op gericht om zoveel mogelijk het streekeigen en het authentieke karakter te behouden. - Meedenken met de eigenaar over herbestemming van boerderijen en bijgebouwen.
Met name de oude bijgebouwen (hooibergen, vloedschuren, boenhokken, bakhuizen, kookhokken, zandhokken) verdwijnen in snel tempo bij gebrek aan (her)gebruiksmogelijkheden. - Het belang van Boerderij & Erf AKV onder de aandacht brengen in de gebiedscommissie en daarnaast het opzetten van projecten en uitvoering.
Daarnaast wordt meegedacht met provincie en gemeenten over de mogelijkheden om de herbestemming van vrijkomende boerderijen vast te leggen in het streekplan en in de bestemmingsplannen.
Voor dergelijke adviezen wordt door Boerderij & Erf AKV een beroep gedaan op deskundige vrijwilligers en op Bureau Helsdingen te Vianen, een adviesbureau voor monumentenzorg, cultuur- en bouwhistorie, gespecialiseerd in boerderijen. Complexe problemen worden besproken in een werkgroep met deskundige vrijwilligers: mensen uit de bouwwereld en het vastgoed. Vrienden van de Stichting krijgen het eerste advies gratis en vervolgens ontvangen ze een korting op de eventuele vervolgadvieskosten.
Veelgestelde vragen
Help! Ook mijn pand wordt een monument
Dat staat in de redengevende omschrijving. Dat is de basis voor de bescherming van het pand.
De overheid (rijk of gemeente) ziet in uw pand een waardevol voorbeeld van historische bouwkunst. Het heeft een meerwaarde ten opzichte van andere panden. Door de aanwijzing tot monument komt er een zekere vorm van bescherming, ook na het vertrek van de huidige eigenaar.
Nee, hier is geen sprake van vrijwilligheid. Er is wel een bezwaar- en beroepsmogelijkheid na de aanwijzing. De extra beperkingen die voor een aangewezen monument gelden zijn ten opzichte van de bestaande voorwaarden niet zoveel meer. Alleen de sloop van een monumentenpand is vrijwel uitgesloten. Het maatschappelijk belang van de monumentenzorg wordt afgewogen tegen uw privé belang als eigenaar.
Nee. Alleen de instantie die het pand als monument heeft aangewezen kan de monumentstatus te niet doen. Maar dan moeten er wel erg zwaarwegende argumenten voor zijn.
Een vaak gehoord nadeel is ‘je mag niets meer’, maar dat is niet waar. Er mag veranderd worden, maar wel met oog voor de historische kwaliteit. De overheid (rijk en gemeente) streeft naar maatwerk en zal bij problemen met alternatieve voorstellen komen. Bij ingrijpende plannen aan een rijksmonument wordt de aanvraagprocedure langer. Bij eenvoudige veranderingen en onderhoud aan een rijksmonument en bij een gemeentelijk monument is de procedure niet langer. Soms kunnen de bouwkosten hoger uitvallen. Daar staat tegenover dat er mogelijkheden zijn voor financiële ondersteuning (subsidies, laagrentende lening, belastingaftrek) die bedoeld is als stimulans voor de instandhouding en als (gedeeltelijke) compensatie van de meerkosten t.o.v. een niet-monument.
Dat geldt zeker niet altijd. Uit gegevens van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE) en uit een rapport van de Vrije Universiteit blijkt dat de waarde van een monument eerder stijgt dan daalt. Makelaars adverteren er juist mee. Mensen die een boerderij kopen, zoeken vaak juist naar authenticiteit. Bij vrijkomende boerderijen is woningsplitsing bij monumenten vaak gemakkelijker te realiseren dan bij niet-monumenten.
Dat staat in het kadastraal register en in de eigendomsakte. Ook de gemeente kan u dat vertellen.
Het hangt bij een gemeentelijke monumentenlijst heel erg van de gemeente af. De gemeentelijke monumenten- en subsidieverordening kunnen per gemeente sterk verschillen. Sommige verlenen subsidie, andere niet. De aanwijzing tot monument is een besluit en tegen dit besluit is altijd bezwaar en beroep mogelijk. Het is natuurlijk wel de vraag of er voldoende geldige tegenargumenten aanwezig zijn.
Nee, die garantie is niet te geven. Bij veel subsidieaanvragen wordt geselecteerd of naar evenredigheid verdeeld. Ook kan het betaaljaar van de subsidie ver in de toekomst liggen. De hoogte van de beschikbare subsidie is afhankelijk van politieke factoren, en dus niet te garanderen. Na een bezuinigingsronde kan de subsidiemogelijkheid ook verdwijnen.
Nee, openstelling op de open monumentendag gebeurt op basis van vrijwilligheid en in overleg.
Bij de aanwijzing tot monument gebeurt dit doorgaans eenmalig, en alleen als er reden voor is. Veel monumenteneigenaars hebben een abonnement op de Monumentenwacht die eenmaal per twee jaar inspecteert en rapporteert over de staat van onderhoud.
Een gemeentelijk monument kan wel rijksmonument worden, maar andersom niet. Een monument kan niet beide zijn. De gemeente zal het pand van de gemeentelijke lijst afvoeren wanneer het rijksmonument wordt. Dat moet vermeld staan in de gemeentelijke monumentenverordening. Voor rijksmonumenten worden andere criteria gehanteerd dan voor gemeentelijke monumenten. Het is wel mogelijk dat op het erf van een rijksmonumentale boerderij een authentieke schuur staat die niet is opgenomen in de redengevende omschrijving van de objectendatabank (ODB). Die schuur kan dan wel gemeentelijk monument worden
Vergunningen
Vergunningen
Voor schilderwerk in dezelfde kleur niet, maar voor een dakkapel weer wel. Maar daarvoor moet ook bij niet-monumenten meestal een vergunning en een welstandsadvies worden aangevraagd. In het algemeen gaat het om ingrepen die het pand veranderen. Er blijft een grijs gebied bestaan tussen onderhoud en restauratie. Overleg altijd met de monumentenambtenaar van uw gemeente.
In elk geval geen jaren, maar wel maanden. Voor ingrijpende plannen bij een rijksmonument geldt de uitgebreide procedure van 26 weken. Voor minder ingrijpende plannen bij rijksmonumenten en bij alle plannen voor gemeentelijke monumenten geldt de reguliere procedure van acht weken. Dat is niet langer dan bij een niet-monument. Het betekent in de praktijk dat de eigenaar van een monument bij restauratie planmatig te werk moet gaan.
Ja, in principe wel. In de huidige visie op welstand wordt gepleit voor meer aandacht voor de relatie tussen een pand en zijn omgeving, zowel gebouwd als onbebouwd. Ook de regionale diversiteit en het karakter van het landelijk gebied wordt steeds belangrijker. Dat betekent dat de bouw van cataloguswoningen in witte baksteen (de ‘witte schimmel’) in oude boerderijlinten wordt afgeraden.
Subsidies
Subsidies
Wanneer u concrete restauratieplannen hebt, overlegt u dit in een vroeg stadium met de monumentenambtenaar in uw gemeente. Hij kan u assisteren met een planmatige aanpak. Wanneer uw plannen haalbaar zijn, en voldoende uitgewerkt, kunt u een aanvraag indienen voor een subsidie, een laagrentende lening of belastingaftrek.
Op die vraag bestaat geen standaardantwoord. In de huidige visie op restaureren wordt heel voorzichtig omgegaan met reconstructies. Het is niet noodzakelijk om alle veranderingen uit de laatste eeuwen weer ongedaan te maken. De historie, groei en ontwikkeling van een pand mogen best herkenbaar zijn. Als uit oude foto’s de aanwezigheid van de trap blijkt, is het bespreekbaar.
Bij boerderijen die rijksmonument zijn, is onderhoud van bestaand riet en vernieuwing van een klein deel hiervan subsidiabel via een instandhoudingssubsidie. Het subsidiepercentage is 50% met een maximum gebaseerd op de herbouwwaarde van de opstalverzekering. Deze subsidie kan aangevraagd worden tussen 1 februari en 31 maart. De subsidie kan tevens gebruikt worden voor ander onderhoud aan boerderijen, bijv. buitenschilderwerk of het onderhoud aan dakgoten. Klik hier voor meer informatie over subsidiemogelijkheden voor het instandhouden van uw rijksmonumentale boerderij.
De voorwaarden per subsidiegever kunnen verschillen. Als er een mogelijkheid is van een voorschot, staat dat in de subsidietoekenning of in de subsidieverordening.
Isolerende maatregelen worden niet gesubsidieerd door subsidieverordeningen voor restauratie voor monumenten. Hiervoor bestaan wel andere stimuleringspremies, die gelden voor zowel monumenten als niet-monumenten.
Als een dak geheel vernieuwd moet worden en tevens geïsoleerd, dan valt vernieuwing van het dak zoals dat oorspronkelijk aanwezig was wel onder de restauratiesubsidie. In deze situatie moet er wel voor worden gewaakt dat de isolatie geen inbreuk doet op de monumentale waarde van het dak. Een geïsoleerd rieten dak uitgevoerd als schroefdak is in de meeste gevallen toegestaan.
Ook zal bij een monument dubbel glas niet of alleen onder strikte voorwaarden worden geaccepteerd. Achterzetramen aan de binnenzijde van het kozijn zijn meestal wel toegestaan.
De structuur van een tuin kan in de redengevende beschrijving van een monument opgenomen worden. Dan is bij een monument in principe ook subsidie mogelijk voor restauratie.
Verder zijn er incidenteel projecten die worden gecoördineerd door Landschapsbeheer, zoals het project ‘maak je erf goed’. Ook deze regeling is niet beperkt tot monumenten alleen.
Nee, eigenlijk niet. Alleen wanneer een rijksmonument met subsidie is gerestaureerd bestaat de verplichting tot regulier onderhoud. Nalatigheid van de eigenaar mag niet worden beloond door hoge bedragen voor restauratiesubsidies. Regulier en planmatig onderhoud is altijd goedkoper dan een grootschalige restauratie, waarbij veel achterstallig onderhoud moet worden weggewerkt. Let op dat passief verwaarlozen strafbaar kan worden gesteld.
